Het keukenmeisje van Maris versus Het melkmeisje van Vermeer

Het keukenmeisje van Maris versus Het melkmeisje van Vermeer. Het keukenmeisje van Matthijs Maris uit 1871 werd destijds vergeleken met Het melkmeisje van Johannes Vermeer uit ongeveer 1658. De overeenkomst is inderdaad duidelijk, maar het verschil is opmerkelijker. De schilderijen verbeelden namelijk twee uitersten.

Links Het melkmeisje van Johannes Vermeer (1658) versus rechts Het keukenmeisje van Matthijs Maris (1871).
Links Het melkmeisje van Johannes Vermeer (1658) versus rechts Links Het melkmeisje van Johannes Vermeer (1658) versus rechts Het keukenmeisje van Matthijs Maris (1871).
Jonge vrouwen in de keuken

Op beide schilderijen zijn jonge vrouwen aan het werk in de keuken. Maar merk het verschil op. Het melkmeisje van Johannes Vermeer (1632-1675) is geconcentreerd bezig. Ze gaat helemaal op in haar handeling. Behoedzaam giet ze melk uit een kan. Het meisje van Matthijs Maris (1839-1917) roert in een pan. Zij kijkt echter juist weg van wat ze aan het doen is. Haar blik is afwezig. Blijkbaar zijn haar gedachten ver weg zijn van dit keukenwerk.

Concentratie versus dromerij

Concentratie versus dromerij. Twee uitersten. Toch ontlenen beide schilderijen hun aantrekkelijkheid aan deze tegengestelde gemoedstoestand van de jonge vrouwen. Beide schilders vonden het innerlijk van hun keukenmeisjes belangrijker dan hun uiterlijk. Maar waar Vermeer de concentratie benadrukte, koos Maris voor het dagdromen. Als toeschouwer worden we echter geraakt door zowel die concentratie, als ook door de dromerij.

Links Het melkmeisje van Johannes Vermeer (1658) versus rechts Het keukenmeisje van Matthijs Maris (1871).
Links detail van Het melkmeisje van Johannes Vermeer (1658) versus rechts detail van Het keukenmeisje van Matthijs Maris (1871).
Tanneke en Julie

Overigens weten we van zowel Het keukenmeisje en Het melkmeisje wie zij zijn. Voor Vermeer stond de dienstbode van zijn eigen huishouden model, Tanneke Everpoel. Maris schilderde zijn keukenmeisje naar Julie Crottard. Zij was de dochter van het dienstmeisje van zijn broer Jacob.

Vermeer versus Maris

Vandaag de dag kennen we Vermeer als een van de topmeesters van de Hollandse schilderkunst van de zeventiende eeuw. Zijn schilderijen wekken de illusie intieme inkijkjes te zijn in het leven van gegoede burgers uit die dagen.  In De meiden van Vermeer achterna laat ik zien dat Vermeer echter bij uitstek de schilder is van het innerlijk van vrouwen. Matthijs Maris leefde en werkte in de tweede helft van de negentiende eeuw. Aanvankelijk schilderde hij in de lijn van de Haagse School. Dat deden ook zijn oudere broer Jacob en zijn jongere broer Willem.

Dromen en herinneringen

Matthijs  Maris koos echter voor een eigen weg. Niet de waarneembare werkelijkheid, maar de imaginaire fascineerde hem. Hij geldt als de schilder van denkbeelden, dromen en herinneringen . Lijnen, vormen en kleuren verdwenen steeds meer uit zijn werk. Zijn afbeeldingen werden steeds vager en bouwde hij heel langzaam en zorgvuldig op binnen één tonaliteit.

Cultstatus

Matthijs Maris geniet nu heel wat minder bekendheid dan Johannes Vermeer. Maar in zijn tijd was deze Maris wel wereldberoemd. Zijn volstrekt unieke kijk op de schilderkunst leverde hem een cultstatus. Vincent van Gogh zei over Maris: “Dit is niet slechts talent, dit is een genie”. Het keukenmeisje van Maris versus Het melkmeisje van Vermeer is inderdaad een vergelijking van genieën.

Carel Willink en zijn vrouwen in kasteel Ruurlo

Carel Willink en zijn vrouwen in kasteel Ruurlo.  De schilder Carel Willink (1900-1983) heeft sinds de zomer van 2017 een eigen museum. Kasteel Ruuurlo biedt onderdak aan zo’n vijfenveertig schilderijen van de Nederlandse vertegenwoordiger van het magisch realisme. Daaronder ook het majestueuze portret van zijn derde vrouw, Mathilde de Doelder, uit 1975.

'Afscheid van Mathilde' uit 1975, een portret van zijn derde vrouw, Mathilde de Doelder in de Luipaardmantel van ontwerpster Fong-Leng.
‘Afscheid van Mathilde’ uit 1975, een portret van zijn derde vrouw, Mathilde de Doelder in de Luipaardmantel van ontwerpster Fong-Leng.
Carel Willink en zijn vrouwen in kasteel Ruurlo

Het Willink-museum in kasteel Ruurlo is een dependance van Museum voor Modern Realisme (MORE). Dit museum in het voormalig gemeentehuis van Gorsel is eigendom van  Frans en Monique Melchers. Zij lieten ook kasteel Ruurlo verbouwen en verfraaien. De motieven van de nieuwe ingelegde houten vloeren weerspiegelen die van de stucplafonds uit voorgaande eeuwen. Even sfeervol als kleurrijk zijn de nieuwe damasten wandbespanningen. Die alleen al rechtvaardigen met de gerestaureerde plafonds en de vloeren, een bezoek aan kasteel Ruurlo.

Zonlicht werpt de schaduw van het kozijn op de damasten wandbespanning. Rechts hangt 'Veldbouquet' uit 1928,
Zonlicht werpt de schaduw van het kozijn op de damasten wandbespanning. Rechts hangt ‘Veldbouquet’ van Carel Willink uit 1928.
Eeuwenoud kasteel

Kasteel Ruurlo dateert uit de veertiende eeuw. In de zeventiende eeuw kreeg het kasteel het uiterlijk zoals het er vandaag nog uit ziet. In de jaren tachtig van de vorige eeuw ging het kasteel dienst doen als gemeentehuis van Ruurlo. Na de gemeentelijke herindeling in 2005 kwam het leeg te staan. In 2013 kocht Melchers het kasteel om het tot een museum te maken gewijd aan Carel Willink en zijn vrouwen.

Kasteel Ruurlo dat onderdak biedt aan het Carel Willink Musuem.
Kasteel Ruurlo dat onderdak biedt aan het Carel Willink Musuem.
Van modernist tot realist

De presentatie van het werk van Willink volgt de chronologie. Dat benadrukt dat de kunstenaar die uiteindelijk zijn faam verwierf als realist, juist begon als een modernist. In 1920 ging hij in Berlijn studeren aan de Internationale Vrije Academie van Hans Baluschek. Hij probeerde zo’n beetje alle stromingen van de moderne kunst uit, van futurisme tot constructivisme. ‘Na elke twee, drie of vier doeken wisselde ik van richting’, citeert de bezoekersgids de kunstenaar. Maar al snel bekeerde Willink zich tot de ‘ouderwetse’ figuratie. ‘Klassiek is het modernste wat je kan nastreven’, aldus Willink.

Vervreemdend ‘Kralenmeisje’

Het eerste schilderij waarin de latere Willink is te herkennen, is ‘Kralenmeisje’uit 1925. Zijn eerste vrouw Mies van der Meulen stond model. Willink gaf haar geabstraheerd weer. Haar sierlijk geschilderde vingers spelen met een kralenketting om haar hals. De achtergrond vulde Willink in met elementen die je niet bij een portret verwacht. Zo is een toren te onderscheiden. Lopen er buizen. En een constructie die op een kraan  lijkt. Een hekwerk. Vervolgens ook  abstracte vormen met kleurenaccenten. Die kleuren harmoniëren met de roze huidskleur van Mies en het okergeel van haar jurk. Ondanks die harmonie blijft het gissen naar de relatie tussen vrouw en achtergrond. Zie daar de vervreemding, kenmerkend voor het magisch realisme.

Kralenmeisje geschilderd door Carel Willink in 1925 en waarvoor zijn eerste vrouw Mies van der Meulen model stond.
Kralenmeisje geschilderd door Carel Willink in 1925 en waarvoor zijn eerste vrouw Mies van der Meulen model stond.
Nieuwe Zakelijkheid en een koel realisme

De keuze van Willink voor de figuratie eind jaren twintig sloot aan bij de overheersende trend in die jaren.  Na bijna drie decennia raakte de fut uit de avant-garde van de moderne kunst. Kunstenaars waren het experimenteren moe en keerden weer terug naar de traditie. In de jaren dertig maakte de Nieuwe Zakelijkheid furore. Na alle heftigheid van het expressionisme was het tijd voor een emotieloze weergave van de werkelijkheid. Willink zocht het in een koel realisme.

Invloed van Giorgio de Chirico

Een bezoek aan Italië in 1931 maakte de keuze van Willink voor het realisme definitief. Vanaf dat moment werden de klassieke beeldhouwkunst en architectuur vaste elementen in zijn werk. Daarbij is de invloed van Giorgio de Chirico evident. Hij is de schilder van verlaten straten en pleinen gedomineerd door onheilspellende schaduwen van de omringende gebouwen. ‘Straat met standbeeld’ uit 1934 getuigt van de invloed van De Chirico op Willink. Op dit schilderij is voor het eerst ook een donkere wolkenhemel te zien. Die dreigende luchten werden een handelsmerk van Willink.

Statue bij lustslog uit 1935 van Carel Willink. Op dit schilderij verschijnt voor het eerst de dreigende wolkenlucht, welke een kenmerk werd voor Willink.
Statue bij lustslog uit 1935 van Carel Willink. Op dit schilderij verschijnt voor het eerst de dreigende wolkenlucht, welke een kenmerk werd voor Willink.

 

Koele echtgenote

Carel Willink en zijn vrouwen  in kasteel Ruurlo betekent veel aandacht voor de portretten van zijn vier echtgenoten.  Immers die portretten vormen een andere karakteristiek van het werk van Willink. Een merkwaardig voorbeeld ervan is ‘Rustende Venus’ uit 1931. Wilma Jeuken, de tweede vrouw van Willink, lag hiervoor model. In 1930 waren ze getrouwd. Tot haar dood in 1960 bleven ze bij elkaar. Het schilderij laat zien dat het realistisch schilderen ervaring vereist die Willink in 1931 nog niet had. Willink streefde naar een koele weergave van het vrouwelijk naakt zonder enige erotiek. Echter, deze Venus ligt er wel heel  onnatuurlijk en weinig verleidelijk bij.

Herhaling van hetzelfde trucje

Willink zelf sprak over imaginair realisme, uit de fantasie geschilderd realisme. Zijn verbeelding bood hem de mogelijkheid om elementen bij elkaar te voegen die in de werkelijkheid niet bij elkaar te vinden zijn. Zo plaatste hij in ‘Landschap met zeven beelden’ uit 1941 klassieke standbeelden in een fantasielandschap. Maar in de achtergrond daarvan zijn wel de torens van de Amsterdamse Mozes en Aäronkerk  te herkennen. In de jaren vijftig zette hij dieren in een omgeving waar ze niet thuishoren. Een zebra staat in een soort maanlandschap en een kameel in de tuin van Versailles. Deze schilderijen wekken echter nauwelijks nog vervreemding op. Daarvoor zijn het teveel herhalingen van dezelfde zet.

Creaties van Fong-Leng

Het museum toont ook vijf creaties van mode-ontwerpster Fong-Leng. Die kregen vooral bekendheid doordat de derde vrouw van Willink, Mathilde de Doelder, ze droeg in de Amsterdamse uitgaanswereld in de jaren zeventig. Ook op de portretten die Willink van Mathilde schilderde, gaat ze gekleed in deze extra-vagante japonnen. Ondanks dat de kleuren ervan allang verschoten zijn, weerspiegelen deze creaties de vrijheid en creativiteit van die jaren.

De Luipaardmantel

Op het ‘Portret van Mathilde’ uit 1975 draagt Mathilde de majestueuze Luipaardmantel van Fong-Leng met wie ze innig bevriend was geraakt. Een replica van deze japon hangt in dezelfde zaal. ‘Portret van Mathilde’ is het meest imponerende schilderij van de collectie. Het toont Mathilde levensgroot ten voeten uit. Ze was 1,90 meter lang. Het schilderij is meer dan 2 meter hoog en 1,20 meter breed.

Replica van de Luipaardmantel van Fong-Leng. Mathilde Willink - De Doelder draagt deze mantel op het portret dat Willink van haar schilderde in 1975.
Replica van de Luipaardmantel van Fong-Leng. Mathilde Willink – De Doelder draagt deze mantel op het portret dat Willink van haar schilderde in 1975.
‘Afscheid van Mathilde’

Dit portret was het laatste dat Willink van haar maakte. Hij noemde het ‘Afscheid van Mathilde’. Inmiddels had hij een relatie met Sylvia Quiël die zijn vierde vrouw zou worden. Het schilderij toont de hoge mate van perfectie die Willink bereikte in het realistisch schilderen. Het zijde van de mantel glanst zoals alleen zijde dat doet. Toch herinnert het schilderij vooral aan de vrouw die door haar optreden als levend kunstwerk, de naam van Carel Willink definitief vestigde. In 1977 stierf Mathilde door een kogel in haar linkerslaap waarvan tot nu toe niet duidelijk is wie die afschoot.

 

Waarom Kazuo Ishiguro de Nobelprijs verdiende

Waarom Kazuo Ishiguro de Nobelprijs verdiende.  Als hij dit jaar (2017) de Nobelprijs voor Literatuur niet had gekregen, was ik niet begonnen aan zijn ‘De rest van de dag’ uit 1989. Een butler die terugkijkt op zijn dienst bij een Engelse lord in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw, prikkelt mijn nieuwsgierigheid niet. Maar wat een fantastisch boek bleek dit te zijn!

De meest recente uitgave door Atlas Contact van De rest van de dag van Nobelprijswinnaar Kazuro Ishiguro
De meest recente uitgave door Atlas Contact van De rest van de dag van Nobelprijswinnaar Kazuro Ishiguro

*****
De rest van de dag
Kazuo Ishiguro
Uitgeverij Atlas Contact
276 pagina’s
€15,00

Door: Marc Couwenbergh

Waarom Kazuo Ishiguro de Nobelprijs verdiende

Ishiguro, geboren in Nagasaki in 1954, woont sinds zijn vijfde in Engeland, laat het verhaal vertellen door de butler van Darlington Hall, mr. Stevens. Die gaat een paar dagen op reis, op aanraden van zijn nieuwe werkgever, een Amerikaan. Stevens accepteert het aanbod alleen omdat hij vergissingen in zijn werk is gaan maken. Fouten die, meent hij, het gevolg zijn van een verkeerde werkindeling. Waar Stevens voorheen een ploeg aanstuurde van 28 mannen en vrouwen, moet hij het nu met drie assistenten doen. Hij verwacht dat als juffrouw Kenton, die jaren onder hem heeft gewerkt, terugkeert als vijfde personeelslid, het allemaal weer goed zal gaan. Sprak er ook niet uit haar brief een heimwee naar Darlington Hall? Tijdens het uitstapje kan hij haar bezoeken om te vragen of ze weer in dienst wil treden.

‘U krijgt er spijt van’

Na deze proloog ontwikkelt het verhaal zich in de zes dagen van de reis. De voorvallen van elke reisdag roepen herinneringen op aan al die jaren van butler zijn. Ishiguro bouwt meesterlijk de spanning op door heel subtiel informatie te doseren. Het begint met iemand die Stevens aanraadt een wandeling te maken een heuvel op voor het mooiste uitzicht van Engeland. “U krijgt er spijt van als u niet even naar boven loopt.” Het zijn gebeurtenissen die elke toerist meemaakt. Pas aan het eind van het boek besef je het belang ervan. En dat geldt ook voor de herinneringen. Ze vullen het verleden van de butler in en schetsen ook een vergeten beeld van de jaren dertig waarin aristocratische Engelsen geen gevaar zien in de opkomst van de Nazi’s in Duitsland.

Keuzes maken in je leven

Loyaliteit, werk versus privé, politieke idealen of pragmatisch handelen, het verhaal van de butler is een verhaal over keuzes zoals iedereen die maakt in zijn leven. Tegen de tijd dat de tragiek, die vanaf het begin achter het verhaal schuilt zonder dat je er de vinger op kunt leggen, volledig tot je doordringt, zijn we al in de avond van de laatste dag. Ishiguro zorgt voor een verrassend slotakkoord dat maakt dat de titel van het boek voor altijd bij je blijft. Dat is waarom Kazuo Ishiguro de Nobelprijs verdiende!

Waarom Kazuo Ishiguro de Nobelprijsverdiende is ook te lezen op mijn pagina op Hebban.nl

 

Eenzaam – een superkort verhaal

Eenzaam – Een superkort verhaal. De blaadjes vallen en de avonden zijn weer lang. Tijd voor huiselijke gezelligheid. Maar niet iedereen ervaart die. Met de  winter voor de deur nemen somberheid en depressies toe. Velen voelen zich eenzaam. 

Eenzaam - een superkort verhaal door Marc Couwenbergh
Eenzaam – een superkort verhaal door Marc Couwenbergh
Eenzaam – een superkort verhaal

Ze hoort de wasmachine van de buurman centrifugeren. Het is dus bijna half twaalf. Altijd draait hij op zondagochtend een was. Zo meteen hangt hij zijn blauw gekleurde shirts aan het wasrek op het balkon. Tenminste als het weer het toelaat.

Ze kijkt opnieuw bezorgd naar buiten. Vanaf de achtste etage heeft ze vrij uitzicht op de grijze lucht. Blijft het droog? Ze loopt naar de balkondeur, opent die, maar stapt niet het balkon op.

Appartementencomplex

Haar hart bonst. Het gieren van de wasmachine klinkt steeds luider. De hoge tonen boren zich in haar hoofd. Al wordt ze vandaag 50, met haar oren is niets mis. Die registreren elk geluid in het appartementencomplex. Ze herkent haar medebewoners aan hun voetstappen. Hun namen kent ze alleen van de naambordjes bij de bellen. Dat van haar buurman ontbreekt. Hem aanspreken, heeft ze nog nooit gedurfd.

Het hoge geluid zwakt af. De trommel draait steeds langzamer. Haar ademhaling gaat juist sneller. In haar oren suist en klopt nu alleen haar bloed. Ze wacht op de droge klik van het openen van de wasmachine. Dan duurt het nog een halve minuut voor hij zijn balkon opkomt. Ze sluit haar ogen en telt.

Wasmand

Bij 30 stapt ze het balkon op. Ze hoort hoe hij de wasmand op de grond zet. Nu zal hij zich bukken om er een shirt uit te pakken om zich vervolgens op te richten om het op te hangen. Daarbij zal hij zich iets naar haar balkon toedraaien. Dan zal ze zeggen: ‘Dag buurman. Kom je op mijn verjaardag?’

Een windvlaag doet haar huiveren. Tegelijkertijd hoort ze van alles wat ze niet thuis kan brengen. Verward opent ze haar ogen. Buurman balanceert op de rand van de balustrade. Haar ‘Dag buurman’ wordt overstemd door de doffe dreun van beneden.

 

Johannes Vermeer 385 jaar vandaag!

Johannes Vermeer 385 jaar vandaag! Op 31 oktober 1632 werd de latere schilder Johannes Vermeer gedoopt in de Nieuwe Kerk in Delft. Vandaag dus precies 385 jaar geleden.

'Het straatje' van Johannes Vermeer: de idylle van het vredige leven in een Hollandse stad met spelende kinderen op de stoep voor het huis, terwijl (groot)moeder in de deuropening zit te handwerken en toezicht houdt. Johannes Vermeer 385 jaar.
‘Het straatje’ van Johannes Vermeer: de idylle van het vredige leven in een Hollandse stad met spelende kinderen op de stoep voor het huis, terwijl (groot)moeder in de deuropening zit te handwerken en toezicht houdt.
Joannis

Waarschijnlijk was hij al enkele dagen eerder geboren. Bij zijn doop kreeg hij de naam Joannis van zijn vader Reynier Janszoon (ongeveer 1591–1652) en moeder Digna Baltens (ongeveer 1595–1670). Zijn zus Gertruy was al twaalf jaar.

Niet Van der Meer, maar Vermeer

Joannis was een Latijnse variant van Jan, de naam van zijn opa. Later zou de schilder zijn naam als Johannes gaan schrijven. Opmerkelijk is dat hij nooit het in die tijd gebruikelijk Reynierszoon aan zijn naam toevoegt. Hij schrijft altijd Vermeer. Anderen noemen hem ook vaak ‘Van der Meer’. Zo schrijft een notaris in een officieel document ‘Johannes van der Meer, kunstschilder’. De schilder ondertekent ditzelfde document met ‘Johannes Vermeer’. In een later document heeft de notaris de spelling ‘Van der Meer’ doorgestreept en erboven geschreven ‘Vermeer’.

Meer weten over Johannes Vermeer?
Lees: De meiden van Vermeer achterna

De Vliegende Vos

De kleine Joannis had nog niet de achternaam Vermeer. Zijn vader Reynier Janszoon gebruikte in die tijd de achternaam Vos. Achternamen lagen toen nog niet vast. De herberg van zijn ouders aan de Voldersgracht, heette De Vliegende Vos. Het is niet duidelijk of de herberg al zo heette toen Reynier Janszoon die kocht in 1631, of dat hij de naam bedacht.

Voldersgracht 25, het witte huis. Hier stond in 1632 de herberg De Vliegde Vos waar Johannes Vermeer werd geboren.
Voldersgracht 25, het witte huis. Hier stond in 1632 de herberg De Vliegde Vos waar Johannes Vermeer werd geboren.

Lees verder Johannes Vermeer 385 jaar vandaag!

Mijn eerste marathon

Mijn eerste marathon startte ik in Amsterdam op 15 oktober 2017. Na bijna vijf jaar intensief hardlopen was het daar tijd voor. 59 jaar ben ik, net zo oud als mijn vader toen hij overleed.

mijn eerste marathon Amsterdam 15 oktober 2017 Marc Couwenbergh 3707 This is what you came for
Mijn eerste marathon Amsterdam 15 oktober 2017, Marc Couwenbergh 3707: ‘This is what you came for’.

‘This is what you came for’

Marc Couwenbergh

De ochtendzon in een strak blauwe hemel komt net over de tribunes van het Olympisch stadion. In het zonlicht knalt het oranje van de atletiekbaan eruit. Mijn startvak, het een na laatste, ligt nog in de schaduw. Overal om me heen blote benen en blote schouders in een kleurenspektakel van duizenden gele, groene en oranje shirtjes. Het lijkt hoogzomer maar het is 15 oktober 2017. Acht maanden heb ik naar vandaag toegewerkt.

Mijn eerste marathon – De start

Week in, week uit, steeds meer kilometers rennen en opletten wat en hoeveel ik eet. Ik heb mijn dag-nachtritme aangepast. 21.30 erin, 7 uur eruit om mijn bioritme op deze marathondag af te stemmen. Vanochtend om 6 uur opgestaan om zo meteen om 09.30 te starten. Op de beats die door het stadion dreunen, wip ik mee. Het gaat goed komen! Maar zeker is dat allerminst. Nog nooit heb ik de 42 kilometer en 195 meter gelopen. We zijn weg! Ik zwaai naar de tribune waar Jet mijn vrouw ergens moet zitten.

De eerste 5 kilometer

Ik start achter de pacers met de eindtijd van 4 uur 30 minuten op hun ballonnen. In hun tempo van 6,5 minuten voor een kilometer gingen in september twee trainingslopen van 30 kilometer prima. Sneller kan me opbreken. De marathon is echt een heel eind! Dat besefte ik nadat op een warme dag eind juli mijn eerste 30 kilometerloop crashte bij 23 kilometer. De eerste 20 kilometer in een tempo van 6 minuten per kilometer waren goed gegaan, maar toen kwam de kramp. Geschrokken had ik Jet gebeld: kom alsjeblieft wat drinken en eten brengen. De spieren herstelden snel, maar mijn moraal had een forse deuk opgelopen.

Onder het Rijksmuseum

Het zijn vooral toeristen die op dit vroege uur verwonderd staan te kijken achter de dranghekken. Onder het Rijksmuseum weerkaatsen de rennende voetstappen tegen het gewelf. Ik krijg kippenvel. Dit is Amsterdam! De fietsonderdoorgang die na jarenlang en geldverslindend geharrewar uiteindelijk toch behouden bleef, is vandaag exclusief voor de marathonlopers. Fotografen proberen hier de ultieme foto van de Amsterdam Marathon te maken.

Na het Rijksmuseum in mijn eerste marathon, Marc Couwenbergh, 3707.
Na het Rijksmuseum in mijn eerste marathon, Amsterdam 15 oktober 2017, Marc Couwenbergh, 3707.

Lees verder Mijn eerste marathon

Verborgen Verleden van Paul Haenen ingevuld

Verborgen verleden van Paul Haenen ingevuld door Marc Couwenbergh | cti
Marc Couwenbergh vult een stukje van het Verborgen Verleden van Paul Haenen in op basis van zijn boek 'De liefde voor het naakt' over de Amsterdamse kunstenaar Theo Beerendonk.
Marc Couwenbergh vult een stukje van het Verborgen Verleden van Paul Haenen in op basis van zijn boek ‘De liefde voor het naakt’ over de Amsterdamse kunstenaar Theo Beerendonk.

De moeder van Paul Haenen was verliefd op de Amsterdamse kunstenaar Theo Beerendonk. Hij trouwde echter niet met haar, maar met haar zus. Met het boek ‘De liefde voor het naakt’ over de kunstenaar Theo Beerendonk kon Marc Couwenbergh een stukje van het Verborgen Verleden van Paul Haenen invullen.

Kijk hier een stukje van de uitzending van Verborgen Verleden met Paul Haenen van zaterdag 21 oktober, 20.30 uur, NPO2

 

 

 

De Koning van Spanje trail een sportief feestje

De Koning van Spanje trail een sportief feestje. Dat werd de zevende editie van dit loopevenement door de Limburgse heuvels bij Gulpen zondag 7 mei 2017. Compleet met Limburgse vlaai aan de finish. Met een overall plaats als 46e van de 362 trailrunners op de 11 kilometer had ik een extra reden om feestelijk te proosten met een Gulpener bier.

De Koning van Spanje trail 2017 een sportief feestje. Hier loop ik bij het 4 kilometerpunt achter Lieke Paaijmans en Cato Vrouwenraets.
De Koning van Spanje trail 2017 werd een sportief feestje. Hier loop ik bij het 4 kilometerpunt achter Lieke Paaijmans en Cato Vrouwenraets.
De Koning van Spanje trail een sportief feestje

Na de start volgt een korte klim naar de camping waar vorig jaar de start was. Vervolgens steil afdalen naar Gulpen en vervolgens weer even steil omhoog de Gulpenerberg op. Ik ben voorin gestart en moet gelijk voluit om een beetje mee te kunnen. De afdaling over een smal uitgesleten pad vergt al mijn aandacht. Razendsnel scannen waar mijn voeten te zetten. Snelheid durven maken, maar niet vergeten dat als je onderuitgaat, het einde oefening kan zijn. In de klim zitten treden, maar die zijn zo ongelijk dat ik de voorkeur geef aan de smalle rand ernaast.

Hekje openhouden

Van mijn trainster Agnes heb ik geleerd om bij het klimmen mijn knieën hoog op te trekken en de pasfrequentie te versnellen.  Op de tweede klim/trap loop ik vast op mijn voorgangers. Voor inhalen is geen plaats. Dus moet ik ook lopen. Daarmee zakt onmiddellijk mijn hartslag. Zodra er ruimte is, zet ik weer aan. Ik begin mijn hamstring in mijn rechterbeen te voelen. Jammer, ik schakel een tandje terug. De afdaling gaat nu over een spoor door een weiland. Dat kan verraderlijk glad zijn. Beneden moet je door een klaphekje dat je zelf moet openen. Als ik er door ben, zie ik mijn achtervolgster eraan komen. Ik wacht en houd het hekje voor haar open. Op die paar tellen komt het niet aan in zo’n trail. Ik krijg een stralend ‘dank je wel!’

Met Pim, Frits en Mat na de finish van de Koning van Spanje trail, een sportief feestje
Met Pim, Frits en Mat na de finish van de Koning van Spanje trail 2017 een sportief feestje.
Springen

Na vier kilometer komen we op de route van vorig jaar. Een lang bospad zonder al te veel helling. De modder valt erg mee. Als er een boom over de weg ligt, doe ik wat ze voor mij ook doen: snelheid houden en springen. Dat gaat goed. Er zal nog vaker gesprongen moeten worden. Het tempo ligt hoog voor me, maar ik merk dat mijn conditie okay is. Uit het bos komen we op een brede, onverharde weg. Het loopt iets naar beneden en ik durf de zwaartekracht zijn werk te laten doen. Ik schuif een paar plekken naar voren.

Alleen mijn voetafdrukken achterlaten

Opletten bij de afslag dat ik de juiste route kies. Eigenlijk kan het niet missen. De bordjes zijn duidelijk en vaak staan er ook vrijwilligers die de richting aangeven. In de boomgaard bij de boerderij is weer de verzorgingspost. Ik stop niet, maar gris een kwart sinasappel van de tafel. Heerlijk die frisse, zoete smaak in mijn mond. Bij het verlaten van de boomgaard mik ik de schil in de grote afvaldoos die klaar staat. In tegenstelling tot de gewone wegwedstrijden, is hier geen bekertjesrotzooi. Je neemt je eigen beker mee! Ook gooit niemand hier gelzakjes weg.  ‘Leave nothing but foot prints’ is het adagio van de trailrunner.

Actief herstel

Ik heb niemand voor me en moet nu extra goed opletten hoe de route gaat. Lang duurt dat niet. In de afdaling word ik ingehaald door de twee mannen die al die tijd al vlak voor me liepen. In de vertrouwde volgorde rennen we verder. Ik weet dat de route voorlopig redelijk vlak blijft. Tijd voor actief herstel. Ik geniet. Wat een bos! De temperatuur is heerlijk, al komt de zon er niet echt door.

Na de finish nog eens de route van de Koning van Spanje trail 2017 bestuderen.
Na de finish nog eens de route van de Koning van Spanje trail 2017 bestuderen.
Klimmen en dalen

De klim omhoog door het bos gaat goed. Voor mijn gevoel loop ik makkelijker dan vorig jaar, maar dat neemt niet weg dat er toch weer een paar lopers mij inhalen. Boven volgt een zigzagroute door het bos. Het gat met mijn voorgangers is toch zo groot dat ik nu opnieuw zelf de route moet zoeken. Lastig is dat niet. Linten geven het spoor aan. Eenmaal in de afdaling durf ik weer wat gas bij te geven. De Koning van Spanje trail ervaar ik als een sportief feestje!

Koning van Spanje trail een sportief feestje

Het is nu niet meer ver. Dat is maar goed ook. De spanning in mijn hamstrings is groter dan mij lief is. Ik had gedacht dat ze inmiddels sterker zouden zijn na alle krachttraining. Maar mijn ademhaling gaat nog wel steeds gemakkelijk. De conditie is er wel. Ik probeer in een zelfde tempo de laatste klim naar de camping af te leggen. Dan volgt de afdaling naar de finish over zo’n typisch Limburgse holle weg met heel veel erosiegeultjes en losse steentjes en stenen. Ik heb geen zin om nu nog onderuit te gaan en houd wat in. Maar als ik op de laatste meters hoor dat mijn achtervolger dichterbij komt, zet ik aan. Dat doet hij of zij ook. Alles wat ik nog heb, gooi ik in de strijd. Ik dender op de finish af. Yes! De Koning van Spanje trail een sportief feestje! Helemaal blij hap ik weer in de Limburgse kersenvlaai!

Een Gulpener bier verdiend na de Koning van Spanje trail 2017 bij Gulpen.
De Koning van Spanje trail een sportief feestje. Als 46e proost Marc Couwenbergh met een Gulpener bier  na de finish..
Koning van Spanje

De Koning van Spanje trail, een sportief feestje, dankt zijn naam aan de start & finish locatie in Gulpen: de Koning van Spanje beklimming. Een heuvel die door de Koning van Spanje tijdens de veldtochten door den Nederlanden gedurende de
80-jarige oorlog werd bezet.

 

 

Liefde voor het naakt vult Verborgen Verleden Paul Haenen in

Liefde voor het naakt vult Verborgen Verleden Paul Haenen in. Mijn boek over de schilder Theo Beerendonk 1905-1979 blijkt bijzonder interessant voor cabaretier, journalist en programmamaker Paul Haenen. In het kader van het tv-programma Verborgen Verleden is hij op zoek naar zijn roots.

Liefde voor het naakt vult Verborgen Verleden Paul Haenen in. Auteur van 'De liefde voor het naakt - Theo Beerendonk 1905-1979' vertelt Paul Haenen over het Amsterdamse kunstenaarsleven in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Haenen denkt dat zijn moeder verliefd was op Theo Beerendonk.
Marc Couwenbergh, auteur van ‘De liefde voor het naakt – Theo Beerendonk 1905-1979’ vertelt Paul Haenen over het Amsterdamse kunstenaarsleven in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Haenen denkt dat zijn moeder verliefd was op Theo Beerendonk.
Liefde voor het naakt vult Verborgen Verleden Paul Haenen in

Voor de camera van Verborgen Verleden vertelde ik als auteur van het boek ‘De liefde voor het naakt – Theo Beerendonk 1905-1979’ in de kunstenaarssociëteit Arti et Amicitiae aan het Rokin in Amsterdam, Paul Haenen over de Amsterdamse kunstenaarswereld in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Zijn moeder verkeerde in die kringen. Ze was bevriend met de kunstenaars Theo Beerendonk, Piet Landkroon, Katinka van Rood en Johan Limpers. De schilder Theo Beerendonk trouwde met de zus van zijn moeder.

Klik hier voor meer over Theo Beerendonk in het boek De liefde voor het naakt

TV-opname Verborgen Verleden

In drie sessies werden de opname gemaakt. In de eerste sessie richtte de camera zich vooral op Haenen, om zijn reactie te vangen. Zo liet ik hem foto’s zien van naakten van Beerendonk en ook foto’s van hem, zijn eerste vrouw die de zus is van de moeder van Haenen en hun oudste zoon. In de tweede sessie herhaalde ik een aantal elementen uit mijn verhaal, nu met de camera vooral op mij gericht.  Vervolgens nog een korte, derde sessie, waarbij de camera over onze schouders meekeek om details te filmen. Anderhalf uur beeld waarvan uiteindelijk zo’n vijf minuten in de uiteindelijke uitzending komen. Die volgt in het najaar.

 

100 jaar De Stijl en Victory Boogie Woogie 20 Nederlands eigendom

100 jaar De Stijl en Victory Boogie Woogie 20 jaar Nederlands eigendom. In 1917 richtte Theo van Doesburg met Piet Mondriaan het tijdschrift De Stijl op. Het laatste schilderij van Mondriaan, Victory Boogie Woogie, kocht Nederland in 1997 voor 82 miljoen gulden, ofwel 37 miljoen euro, van een Amerikaanse particulier.

100 jaar De Stijl. Moeder en drie dochters met alle aandacht voor de Victorie Boogie Woogie , in 2017 twintig jaar Nederlands eigendom.
Moeder en drie dochters met alle aandacht voor de Victorie Boogie Woogie in het Haags Gemeentemuseum. Dit laatste schilderij van Piet Mondriaan is nu twintig jaar Nederlands eigendom.
100 jaar De Stijl

In De Stijl publiceerden kunstenaars, vormgevers en architecten hun ideeën over een nieuwe, abstracte kunst. Ze  meenden dat die nieuwe kunst de samenleving beter en moderner maakte. Onder hen Gerrit Rietveld, Bart van der Leck, Vilmos Huszar en Piet Mondriaan (1872-1944).

Victory Boogie Woogie 20 jaar Nederlands eigendom

Mondriaan groeide uit tot icoon van De Stijl. Hij experimenteerde met primaire kleuren en zwarte en witte lijnen. Zijn laatste en onvoltooide werk is de ‘Victory Boogie Woogie’ uit 1944. Het geld voor de aankoop van dit schilderij in 1997 kwam van de Nederlandsche Bank. Daarmee nam de Bank afscheid van de Nederlandse gulden.

Ode aan het dynamische New York

Mondriaan was een groot liefhebber van dansen en jazz. Hij bracht met de ‘Victory Boogie Woogie’ een ode aan de bruisende dynamiek van New York. Eind 1940 was hij daar gaan wonen om te ontkomen aan de Tweede Wereldoorlog. De Amerikaanse leefwijze en vooral de muziek had grote invloed op hem. Zo komt de naam Boogie Woogie uit de jazzmuziek. Het is een pianoblues waarbij de linkerhand een strak ritme speelt en de rechterhand bluesloopjes.

Detail van de Victory Boogie Woogie. De stukjes plastic zijn goed te zien. Door tape te gebruiken, kon Mondriaan snel kleuren wisselen in zijn zoektocht naar de ideale compositie.
Detail van de Victory Boogie Woogie. De stukjes plastic zijn goed te zien. Door tape te gebruiken, kon Mondriaan snel kleuren wisselen in zijn zoektocht naar de ideale compositie.
Bijna af en toch weer opnieuw beginnen

In het Gemeente Museum Den Haag hangt Mondriaans Victory Boogie Woogie in onvoltooide staat. Tal van gekleurde stukjes plakband zitten over eerder geschilderde vlakken en lenen heen. Mondriaan probeerde er de kleurpatronen en ritmiek van lijnen en vlakken mee uit. James Johnson Sweeney was destijds conservator van het Museum of Modern Art in New York en bevriend met Mondriaan. Hij vertelde dat de kunstenaar terwijl het schilderij al bijna af was, aan een drastische herziening ervan was begonnen. Enkele dagen later werd hij naar het ziekenhuis gebracht met longontsteking, waaraan hij overleed.