Categoriearchief: Gezien, gehoord, gelezen

Recensies van concerten, voorstellingen, tentoonstellingen en boeken

Meisje met de parel versus De Nachtwacht als pronkstuk van Nederland

Meisje met de parel versus De Nachtwacht als pronkstuk van Nederland. In de verkiezing op NPO2 van het Pronkstuk van Nederland voeren deze twee schilderijen de strijd aan  in de categorie Kunst. Het is een postuum gevecht van twee giganten: Johannes Vermeer versus Rembrandt. Lees verder Meisje met de parel versus De Nachtwacht als pronkstuk van Nederland

Het keukenmeisje van Maris versus Het melkmeisje van Vermeer

Het keukenmeisje van Maris versus Het melkmeisje van Vermeer. Het keukenmeisje van Matthijs Maris uit 1871 werd destijds vergeleken met Het melkmeisje van Johannes Vermeer uit ongeveer 1658. De overeenkomst is inderdaad duidelijk, maar het verschil is opmerkelijker. De schilderijen verbeelden namelijk twee uitersten. Lees verder Het keukenmeisje van Maris versus Het melkmeisje van Vermeer

Carel Willink en zijn vrouwen in kasteel Ruurlo

Carel Willink en zijn vrouwen in kasteel Ruurlo.  De schilder Carel Willink (1900-1983) heeft sinds de zomer van 2017 een eigen museum. Kasteel Ruuurlo biedt onderdak aan zo’n vijfenveertig schilderijen van de Nederlandse vertegenwoordiger van het magisch realisme. Daaronder ook het majestueuze portret van zijn derde vrouw, Mathilde de Doelder, uit 1975. Lees verder Carel Willink en zijn vrouwen in kasteel Ruurlo

Waarom Kazuo Ishiguro de Nobelprijs verdiende

Waarom Kazuo Ishiguro de Nobelprijs verdiende.  Als hij dit jaar (2017) de Nobelprijs voor Literatuur niet had gekregen, was ik niet begonnen aan zijn ‘De rest van de dag’ uit 1989. Een butler die terugkijkt op zijn dienst bij een Engelse lord in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw, prikkelt mijn nieuwsgierigheid niet. Maar wat een fantastisch boek bleek dit te zijn! Lees verder Waarom Kazuo Ishiguro de Nobelprijs verdiende

Johannes Vermeer 385 jaar vandaag!

Johannes Vermeer 385 jaar vandaag! Op 31 oktober 1632 werd de latere schilder Johannes Vermeer gedoopt in de Nieuwe Kerk in Delft. Vandaag dus precies 385 jaar geleden.

'Het straatje' van Johannes Vermeer: de idylle van het vredige leven in een Hollandse stad met spelende kinderen op de stoep voor het huis, terwijl (groot)moeder in de deuropening zit te handwerken en toezicht houdt. Johannes Vermeer 385 jaar.
‘Het straatje’ van Johannes Vermeer: de idylle van het vredige leven in een Hollandse stad met spelende kinderen op de stoep voor het huis, terwijl (groot)moeder in de deuropening zit te handwerken en toezicht houdt.
Joannis

Waarschijnlijk was hij al enkele dagen eerder geboren. Bij zijn doop kreeg hij de naam Joannis van zijn vader Reynier Janszoon (ongeveer 1591–1652) en moeder Digna Baltens (ongeveer 1595–1670). Zijn zus Gertruy was al twaalf jaar.

Niet Van der Meer, maar Vermeer

Joannis was een Latijnse variant van Jan, de naam van zijn opa. Later zou de schilder zijn naam als Johannes gaan schrijven. Opmerkelijk is dat hij nooit het in die tijd gebruikelijk Reynierszoon aan zijn naam toevoegt. Hij schrijft altijd Vermeer. Anderen noemen hem ook vaak ‘Van der Meer’. Zo schrijft een notaris in een officieel document ‘Johannes van der Meer, kunstschilder’. De schilder ondertekent ditzelfde document met ‘Johannes Vermeer’. In een later document heeft de notaris de spelling ‘Van der Meer’ doorgestreept en erboven geschreven ‘Vermeer’.

Meer weten over Johannes Vermeer?
Lees: De meiden van Vermeer achterna

De Vliegende Vos

De kleine Joannis had nog niet de achternaam Vermeer. Zijn vader Reynier Janszoon gebruikte in die tijd de achternaam Vos. Achternamen lagen toen nog niet vast. De herberg van zijn ouders aan de Voldersgracht, heette De Vliegende Vos. Het is niet duidelijk of de herberg al zo heette toen Reynier Janszoon die kocht in 1631, of dat hij de naam bedacht.

Voldersgracht 25, het witte huis. Hier stond in 1632 de herberg De Vliegde Vos waar Johannes Vermeer werd geboren.
Voldersgracht 25, het witte huis. Hier stond in 1632 de herberg De Vliegde Vos waar Johannes Vermeer werd geboren.

Lees verder Johannes Vermeer 385 jaar vandaag!

Verborgen Verleden van Paul Haenen ingevuld

Verborgen verleden van Paul Haenen ingevuld door Marc Couwenbergh | cti
Marc Couwenbergh vult een stukje van het Verborgen Verleden van Paul Haenen in op basis van zijn boek 'De liefde voor het naakt' over de Amsterdamse kunstenaar Theo Beerendonk.
Marc Couwenbergh vult een stukje van het Verborgen Verleden van Paul Haenen in op basis van zijn boek ‘De liefde voor het naakt’ over de Amsterdamse kunstenaar Theo Beerendonk.

De moeder van Paul Haenen was verliefd op de Amsterdamse kunstenaar Theo Beerendonk. Hij trouwde echter niet met haar, maar met haar zus. Met het boek ‘De liefde voor het naakt’ over de kunstenaar Theo Beerendonk kon Marc Couwenbergh een stukje van het Verborgen Verleden van Paul Haenen invullen.

Kijk hier een stukje van de uitzending van Verborgen Verleden met Paul Haenen van zaterdag 21 oktober, 20.30 uur, NPO2

 

 

 

Liefde voor het naakt vult Verborgen Verleden Paul Haenen in

Liefde voor het naakt vult Verborgen Verleden Paul Haenen in. Mijn boek over de schilder Theo Beerendonk 1905-1979 blijkt bijzonder interessant voor cabaretier, journalist en programmamaker Paul Haenen. In het kader van het tv-programma Verborgen Verleden is hij op zoek naar zijn roots.

Liefde voor het naakt vult Verborgen Verleden Paul Haenen in. Auteur van 'De liefde voor het naakt - Theo Beerendonk 1905-1979' vertelt Paul Haenen over het Amsterdamse kunstenaarsleven in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Haenen denkt dat zijn moeder verliefd was op Theo Beerendonk.
Marc Couwenbergh, auteur van ‘De liefde voor het naakt – Theo Beerendonk 1905-1979’ vertelt Paul Haenen over het Amsterdamse kunstenaarsleven in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Haenen denkt dat zijn moeder verliefd was op Theo Beerendonk.
Liefde voor het naakt vult Verborgen Verleden Paul Haenen in

Voor de camera van Verborgen Verleden vertelde ik als auteur van het boek ‘De liefde voor het naakt – Theo Beerendonk 1905-1979’ in de kunstenaarssociëteit Arti et Amicitiae aan het Rokin in Amsterdam, Paul Haenen over de Amsterdamse kunstenaarswereld in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw. Zijn moeder verkeerde in die kringen. Ze was bevriend met de kunstenaars Theo Beerendonk, Piet Landkroon, Katinka van Rood en Johan Limpers. De schilder Theo Beerendonk trouwde met de zus van zijn moeder.

Klik hier voor meer over Theo Beerendonk in het boek De liefde voor het naakt

TV-opname Verborgen Verleden

In drie sessies werden de opname gemaakt. In de eerste sessie richtte de camera zich vooral op Haenen, om zijn reactie te vangen. Zo liet ik hem foto’s zien van naakten van Beerendonk en ook foto’s van hem, zijn eerste vrouw die de zus is van de moeder van Haenen en hun oudste zoon. In de tweede sessie herhaalde ik een aantal elementen uit mijn verhaal, nu met de camera vooral op mij gericht.  Vervolgens nog een korte, derde sessie, waarbij de camera over onze schouders meekeek om details te filmen. Anderhalf uur beeld waarvan uiteindelijk zo’n vijf minuten in de uiteindelijke uitzending komen. Die volgt in het najaar.

 

100 jaar De Stijl en Victory Boogie Woogie 20 Nederlands eigendom

100 jaar De Stijl en Victory Boogie Woogie 20 jaar Nederlands eigendom. In 1917 richtte Theo van Doesburg met Piet Mondriaan het tijdschrift De Stijl op. Het laatste schilderij van Mondriaan, Victory Boogie Woogie, kocht Nederland in 1997 voor 82 miljoen gulden, ofwel 37 miljoen euro, van een Amerikaanse particulier.

100 jaar De Stijl. Moeder en drie dochters met alle aandacht voor de Victorie Boogie Woogie , in 2017 twintig jaar Nederlands eigendom.
Moeder en drie dochters met alle aandacht voor de Victorie Boogie Woogie in het Haags Gemeentemuseum. Dit laatste schilderij van Piet Mondriaan is nu twintig jaar Nederlands eigendom.
100 jaar De Stijl

In De Stijl publiceerden kunstenaars, vormgevers en architecten hun ideeën over een nieuwe, abstracte kunst. Ze  meenden dat die nieuwe kunst de samenleving beter en moderner maakte. Onder hen Gerrit Rietveld, Bart van der Leck, Vilmos Huszar en Piet Mondriaan (1872-1944).

Victory Boogie Woogie 20 jaar Nederlands eigendom

Mondriaan groeide uit tot icoon van De Stijl. Hij experimenteerde met primaire kleuren en zwarte en witte lijnen. Zijn laatste en onvoltooide werk is de ‘Victory Boogie Woogie’ uit 1944. Het geld voor de aankoop van dit schilderij in 1997 kwam van de Nederlandsche Bank. Daarmee nam de Bank afscheid van de Nederlandse gulden.

Ode aan het dynamische New York

Mondriaan was een groot liefhebber van dansen en jazz. Hij bracht met de ‘Victory Boogie Woogie’ een ode aan de bruisende dynamiek van New York. Eind 1940 was hij daar gaan wonen om te ontkomen aan de Tweede Wereldoorlog. De Amerikaanse leefwijze en vooral de muziek had grote invloed op hem. Zo komt de naam Boogie Woogie uit de jazzmuziek. Het is een pianoblues waarbij de linkerhand een strak ritme speelt en de rechterhand bluesloopjes.

Detail van de Victory Boogie Woogie. De stukjes plastic zijn goed te zien. Door tape te gebruiken, kon Mondriaan snel kleuren wisselen in zijn zoektocht naar de ideale compositie.
Detail van de Victory Boogie Woogie. De stukjes plastic zijn goed te zien. Door tape te gebruiken, kon Mondriaan snel kleuren wisselen in zijn zoektocht naar de ideale compositie.
Bijna af en toch weer opnieuw beginnen

In het Gemeente Museum Den Haag hangt Mondriaans Victory Boogie Woogie in onvoltooide staat. Tal van gekleurde stukjes plakband zitten over eerder geschilderde vlakken en lenen heen. Mondriaan probeerde er de kleurpatronen en ritmiek van lijnen en vlakken mee uit. James Johnson Sweeney was destijds conservator van het Museum of Modern Art in New York en bevriend met Mondriaan. Hij vertelde dat de kunstenaar terwijl het schilderij al bijna af was, aan een drastische herziening ervan was begonnen. Enkele dagen later werd hij naar het ziekenhuis gebracht met longontsteking, waaraan hij overleed. 

De meiden van Vermeer achterna in Nederlands Dagblad

De meiden van Vermeer achterna in Nederlands Dagblad van 24 februari 2017. Een hele pagina wijdt Gulliver, het boekenkatern van het ND, aan de pelgrimage van Marc Couwenbergh naar 21 vrouwen van Vermeer.

Lees hier de boekbespreking door Arjan Glas van De meiden van Vermeer achterna in het Nederlands Dagblad 24-02-2017.

De meiden van Vermeer achterna inNederlands Dagblad; paginagrote bespreking van het boek door Arjan Glas.
De meiden van Vermeer achterna inNederlands Dagblad; paginagrote bespreking van het boek door Arjan Glas.

Lees verder De meiden van Vermeer achterna in Nederlands Dagblad

Parel bij Antonio Campi mist glans

Parel bij Antonio Campi mist glans. In Suzanna en de ouderlingen van Antonio Campi (1522-1587) staat helemaal rechts een jonge vrouw met een parel als oorbel. Zij reikt Suzanna een wit geborduurd kleed aan. Hoe fraai Campi dit tafereel ook schilderde, de parel aan het oor van het meisje mist de glans van de parels van Johannes Vermeer.

Een ander meisje met parel op het schilderij van Antonio Campi 'Suzanna en de ouderlingen' uit 1549-1550.
Een ander meisje met parel op het schilderij van Antonio Campi ‘Suzanna en de ouderlingen’uit 1549-1550.
De parel bij Antonio Campi mist glans

De parel bij Antonio Campi mist glans, maar niet door gebrek aan kwaliteit van de schilderkunst van Campi. Integendeel, Campi is een van de meesters van de Italiaanse renaissance. Het euvel is de verf. Campi schilderde deze Suzanna en de ouderlingen met tempera.  In de temperaverf zijn de pigmenten gebonden door eigeel. Door olie als bindmiddel te gaan gebruiken, ontstond een verf met een glans. Deze techniek was ontstaan in de vijftiende eeuw in onze contreien. Jan van Eyck is niet de uitvinder van de olieverf. Wel was hij een van de eersten die de kwaliteiten van olieverf ten volle wist te benutten.

Italianen verrukt van olieverf

Antonello da Messina (1430-1479) zou van Jan van Eyck persoonlijk geleerd het geheim van de olieverf geleerd hebben. Dat schrijft Vasari in zijn beroemde boek Levens van de grootste schilders, beeldhouwers en architecten. Dit wordt echter niet door andere bronnen bevestigd. Wel is het zeker dat Da Messina een van de eerste schilders in Italië was die met olieverf ging werken.