Tagarchief: Johannes vermeer

Het Tijdstip van Gezicht op Delft achterhaald: 3 SEPTEMBER, 8 UUR IN DE OCHTEND!

Gezicht op Delft van Johannes Vermeer. Het was 8 uur in de ochtend van 3 of 4 september dat Vermeer dit zicht op Delft vastlegde. Waarschijnlijk in het jaar 1659. – foto Mauritshuis, Den Haag.

3 of 4 september, rond 8 uur in de ochtend! Het moment dat Johannes Vermeer de schets maakte voor zijn beroemde schilderij Gezicht op Delft is achterhaald. Astronomen van de Texas State University bepaalden het tijdstip op basis van de schaduw die Vermeer schilderde. Er vanuit gaande dat Vermeer zeer nauwkeurig het zonlicht en de schaduwpartijen vastlegde. Vooral de schaduw op de achthoekige torenspits van de Nieuwe Kerk was cruciaal.

Links de toren door Vermeer geschilderd; rechts een foto van de toren genomen op 16 oktober 2019 door de onderzoekers van de Texas State University. De rode pijlen wijzen de schaduw aan die werd opgemeten. – Foto Texas State University

Torenklok met één wijzer

Het jaar konden ze astronomisch niet vaststellen. Het moet vóór 1660 zijn geweest. Waarschijnlijk 1659, of een paar jaar eerder. Want in 1660 werd een carillon in de toren opgehangen en dat is niet te zien op het schilderij. Dat het acht uur was, verraadt ook de torenklok zelf die Vermeer schilderde. Alleen is lang gedacht dat de wijzers iets over zeven uur aangaven, maar men vergat dat destijds de klok niet twee wijzers had maar één die de uren aanwees. Wat aangezien werd als de tweede wijzer was in feite de balans voor de uurwijzer.

Prent uit de negentiende eeuw van Gijsbertus Craeyvanger met zicht op de herberg waar Johannes Vermeer uit een raam op de eerste verdieping, aangegeven met de rode rechthoek, keek voor zijn Gezicht op Delft. Het driehoekige water is ook te zien op het schilderij en heet nu nog de Kolk.

Vanuit raam eerste verdieping

Het was al bekend dat Vermeer aan de zuidkant, net buiten de stad, stond, gelet op wat hij schilderde. De Amerikanen stelden vast dat Vermeer vanuit een raam op de eerste verdieping van een herberg die aan daar het water stond, over de stad uitkeek. De autoriteit op het gebied van Delftse architectuur uit voorgaande eeuwen, Wim Weve, bevestigde dat daar zo’n herberg heeft gestaan van 1632 tot 1879. Op een prent uit de negentiende eeuw van Gijsbertus Craeyvanger is die herberg te zien.

Zonnestand meten

Meer dan een jaar bestudeerde het team het schilderij en de werkelijke situatie op basis van plattegronden uit archieven en de huidige situatie via Google Earth en tijdens een verblijf in Delft. Dat bevestigde dat het schilderij een blik over de stad geeft vanuit het zuiden. Het door Vermeer geschilderde patroon van licht en schaduwpartijen op het achthoekige bovenste torensegment werd door de onderzoekers nauwkeurig opgemeten om te bepalen waar en hoe hoog de zon gestaan moet hebben. Ze stelden vast dat de zon in het zuidoosten stond; de azimut is 110 graden. Dus is het ochtend! Vervolgens produceerde astronomische software op basis daarvan twee data: 7 april of 3 september. Omdat de bomen op het schilderij volop in blad staan, kan het dus niet het voorjaar zijn geweest.

Meer weten over de meesterschilder Johannes Vermeer: lees De Meiden van Vermeer achterna

Ga zelf in Delft kijken! Om echt de stad van Vermeer te ervaren, wandel je er rond met de audiotour Johannes Vermeer gemaakt door Vermeerliefhebster Debby Scholten. Deze audiotour leidt je langs alle plekken in Delft die belangrijk waren voor de schilder. Dichterbij Vermeer kun je niet komen!

Ook in dit blog volop recente informatie over ontdekkingen rond Johannes Vermeer en zijn geliefde Meisje met de parel

Om Gezicht op Delft, of het Meisje met de parel te zien ga je naar het Mauritshuis in Den Haag.

Meisje met de parel heeft wimpers

Moderne onderzoekstechnieken laten zien dat Johannes Vermeer wimpers schilderde op het gezicht van het Meisje met de parel

Johannes Vermeer schilderde wel wimpers en wenkbrauwen op het gezicht van het Meisje met de parel. Nu zijn die met het blote oog niet meer te zien, maar hedendaagse onderzoekstechnieken tonen aan dat de haartjes er wel waren. Vermeer schilderde ze heel miniscuul met een fijn penseeltje. Die weinige verf is verdwenen in de loop van de ongeveer 350 jaar die zijn verstreken.

Alles weten over het Meisje met de parel en alle andere vrouwen die Johannes Vermeer schilderde, lees De meiden van Vermeer achterna.

Een groen gordijn


Twee jaar geleden werd het schilderij in het Mauritshuis onderworpen aan de modernste ondezoekstechnieken. Meteen werd toen al duidelijk dat de huidige zwarte achtergrond door Vermeer als groen werd geschilderd. Maar dat groen is veranderd in een vaal zwart in de loop der tijd. Uit verder onderzoek blijkt nu dat de achtergrond een groen gordijn moet zijn geweest.

Het meisje met de rode hoed

Deze ontdekkingen maken dat het Meisje met de parel meer lijkt op andere schilderijen van Vermeer. Het meeste nog op het Meisje met de rode hoed. Dat schilderij bevindt zich in Washington en is het meest raadselachtige uit het hele oeuvre van Vermeer. Ook op dit schilderij kijkt een meisje over haar schouder naar ons. Destijds dus naar de schilder. Op haar hoofd draagt ze een weelderige baret van een intens rood fluweel. Of zijn het veren? Maar de meest prangende vraag is of het wel een meisje is.? Het sensuele gezicht heeft androgyne trekken! Ze zit, gekleed in een veel te grote blauwe mantel, voor een groen gordijn, of wandtapijt met een oosters ogend motief.

Het meisje met de rode hoed, het meest intrigerende schilderij van Johannes Vermeer, te zien in Washington, VS.

Meer weten over het onderzoek naar het Meisje met de parel: check eerdere posts

Meer over het Meisje met de parel: Lees De meiden van Vermeer achterna

Met de audiotour Johannes Vermeer Delft dwaal je met je eigen gids door Delft

Met de audiotour Johannes Vermeer Delft dwaal je met je eigen gids door Delft. Het Delft van Johannes Vermeer. De heldere stem van Debby Scholten brengt je naar locaties uit het leven van de schilder van Het meisje met de parel. De wandeling duurt ongeveer 50 minuten tot één uur. Maar je kunt er natuurlijk ook een hele middag voor uittrekken. Dat is het fijne van zo’n privégids. Je bepaalt het allemaal zelf. En het is goed toeven met Debby in de verdwenen wereld van Johannes Vermeer.

Lees verder Met de audiotour Johannes Vermeer Delft dwaal je met je eigen gids door Delft

Connect Vermeer – Ontdek het netwerk tussen Johannes Vermeer en tijdgenoten

Connect Vermeer – Ontdek het netwerk tussen Johannes Vermeer en tijdgenoten. Drie Vermeer-musea ontwikkelden www.connectvermeer.org. Op deze interactieve website ontdek je verbanden tussen Vermeer en zestien tijdgenoten. Allen zijn meesters van de Hollandse genreschilderkunst. In De meiden van Vermeer achterna gaat Marc Couwenbergh ook in op dat netwerk. Hij laat zien hoe Vermeer  inventies en onderwerpen van collega-schilders op een hoger plan te tilde. Juist daardoor bereikte Vermeer de absolute top van de schilderkunst. Lees verder Connect Vermeer – Ontdek het netwerk tussen Johannes Vermeer en tijdgenoten

De achtergrond van Het meisje met de parel was groen niet zwart

De achtergrond van Het meisje met de parel was groen niet zwart. De donkere achtergrond zoals we die vandaag zien, heeft dus niet de kleur die Johannes Vermeer schilderde. Hij gebruikte blauw en geel. Hij creëerde dus een groene achtergrond. Hoogstwaarschijnlijk donkergroen.  In de loop van de tijd is echter het geel uit de verf verdwenen. Het groen werd daardoor steeds donkerder. Dat stelt Abbie Vandivere conservator en leidster van het recente onderzoek door het Mauritshuis van Het meisje met de parel. Lees verder De achtergrond van Het meisje met de parel was groen niet zwart

Hoe De schilderkunst van Vermeer in Wenen kwam

Hoe De schilderkunst van Vermeer in Wenen kwam. Het belangrijkste schilderij van Johannes Vermeer, De schilderkunst, hangt in Wenen. In De meiden van Vermeer achterna speelt dit schilderij uit 1668 een hoofdrol. Daarin staat ook dat in 1813 de Oostenrijkse graaf Czernin De schilderkunst kocht uit de nalatenschap van Gottfried van Swieten (1733-1803), de zoon van een Nederlandse hofarts van keizerin Maria Theresia. Maar hoe Van Swieten aan het schilderij was gekomen, was onbekend. Erik de Visser ontdekte recent een spoor. Lees verder Hoe De schilderkunst van Vermeer in Wenen kwam

Het meisje met de parel in de schijnwerper

Het meisje met de parel in de schijnwerper. Het beroemdste schilderij van Johannes Vermeer wordt opnieuw onderzocht. Hoe schilderde Vermeer Het meisje met de parel? Welke materialen gebruikte hij? Op deze vragen verwacht het Mauritshuis antwoord te krijgen. Lees verder Het meisje met de parel in de schijnwerper

Meisje met de parel versus De Nachtwacht als pronkstuk van Nederland

Meisje met de parel versus De Nachtwacht als pronkstuk van Nederland. In de verkiezing op NPO2 van het Pronkstuk van Nederland voeren deze twee schilderijen de strijd aan  in de categorie Kunst. Het is een postuum gevecht van twee giganten: Johannes Vermeer versus Rembrandt. Lees verder Meisje met de parel versus De Nachtwacht als pronkstuk van Nederland

Het keukenmeisje van Maris versus Het melkmeisje van Vermeer

Het keukenmeisje van Maris versus Het melkmeisje van Vermeer. Het keukenmeisje van Matthijs Maris uit 1871 werd destijds vergeleken met Het melkmeisje van Johannes Vermeer uit ongeveer 1658. De overeenkomst is inderdaad duidelijk, maar het verschil is opmerkelijker. De schilderijen verbeelden namelijk twee uitersten. Lees verder Het keukenmeisje van Maris versus Het melkmeisje van Vermeer

Johannes Vermeer 385 jaar vandaag!

Johannes Vermeer 385 jaar vandaag! Op 31 oktober 1632 werd de latere schilder Johannes Vermeer gedoopt in de Nieuwe Kerk in Delft. Vandaag dus precies 385 jaar geleden.

'Het straatje' van Johannes Vermeer: de idylle van het vredige leven in een Hollandse stad met spelende kinderen op de stoep voor het huis, terwijl (groot)moeder in de deuropening zit te handwerken en toezicht houdt. Johannes Vermeer 385 jaar.
‘Het straatje’ van Johannes Vermeer: de idylle van het vredige leven in een Hollandse stad met spelende kinderen op de stoep voor het huis, terwijl (groot)moeder in de deuropening zit te handwerken en toezicht houdt.

Joannis

Waarschijnlijk was hij al enkele dagen eerder geboren. Bij zijn doop kreeg hij de naam Joannis van zijn vader Reynier Janszoon (ongeveer 1591–1652) en moeder Digna Baltens (ongeveer 1595–1670). Zijn zus Gertruy was al twaalf jaar.

Niet Van der Meer, maar Vermeer

Joannis was een Latijnse variant van Jan, de naam van zijn opa. Later zou de schilder zijn naam als Johannes gaan schrijven. Opmerkelijk is dat hij nooit het in die tijd gebruikelijk Reynierszoon aan zijn naam toevoegt. Hij schrijft altijd Vermeer. Anderen noemen hem ook vaak ‘Van der Meer’. Zo schrijft een notaris in een officieel document ‘Johannes van der Meer, kunstschilder’. De schilder ondertekent ditzelfde document met ‘Johannes Vermeer’. In een later document heeft de notaris de spelling ‘Van der Meer’ doorgestreept en erboven geschreven ‘Vermeer’.

Meer weten over Johannes Vermeer?
Lees: De meiden van Vermeer achterna

De Vliegende Vos

De kleine Joannis had nog niet de achternaam Vermeer. Zijn vader Reynier Janszoon gebruikte in die tijd de achternaam Vos. Achternamen lagen toen nog niet vast. De herberg van zijn ouders aan de Voldersgracht, heette De Vliegende Vos. Het is niet duidelijk of de herberg al zo heette toen Reynier Janszoon die kocht in 1631, of dat hij de naam bedacht.

Voldersgracht 25, het witte huis. Hier stond in 1632 de herberg De Vliegde Vos waar Johannes Vermeer werd geboren.
Voldersgracht 25, het witte huis. Hier stond in 1632 de herberg De Vliegde Vos waar Johannes Vermeer werd geboren.

Lees verder Johannes Vermeer 385 jaar vandaag!