Tagarchief: Meisje met de parel

Het Tijdstip van Gezicht op Delft achterhaald: 3 SEPTEMBER, 8 UUR IN DE OCHTEND!

Gezicht op Delft van Johannes Vermeer. Het was 8 uur in de ochtend van 3 of 4 september dat Vermeer dit zicht op Delft vastlegde. Waarschijnlijk in het jaar 1659. – foto Mauritshuis, Den Haag.

3 of 4 september, rond 8 uur in de ochtend! Het moment dat Johannes Vermeer de schets maakte voor zijn beroemde schilderij Gezicht op Delft is achterhaald. Astronomen van de Texas State University bepaalden het tijdstip op basis van de schaduw die Vermeer schilderde. Er vanuit gaande dat Vermeer zeer nauwkeurig het zonlicht en de schaduwpartijen vastlegde. Vooral de schaduw op de achthoekige torenspits van de Nieuwe Kerk was cruciaal.

Links de toren door Vermeer geschilderd; rechts een foto van de toren genomen op 16 oktober 2019 door de onderzoekers van de Texas State University. De rode pijlen wijzen de schaduw aan die werd opgemeten. – Foto Texas State University

Torenklok met één wijzer

Het jaar konden ze astronomisch niet vaststellen. Het moet vóór 1660 zijn geweest. Waarschijnlijk 1659, of een paar jaar eerder. Want in 1660 werd een carillon in de toren opgehangen en dat is niet te zien op het schilderij. Dat het acht uur was, verraadt ook de torenklok zelf die Vermeer schilderde. Alleen is lang gedacht dat de wijzers iets over zeven uur aangaven, maar men vergat dat destijds de klok niet twee wijzers had maar één die de uren aanwees. Wat aangezien werd als de tweede wijzer was in feite de balans voor de uurwijzer.

Prent uit de negentiende eeuw van Gijsbertus Craeyvanger met zicht op de herberg waar Johannes Vermeer uit een raam op de eerste verdieping, aangegeven met de rode rechthoek, keek voor zijn Gezicht op Delft. Het driehoekige water is ook te zien op het schilderij en heet nu nog de Kolk.

Vanuit raam eerste verdieping

Het was al bekend dat Vermeer aan de zuidkant, net buiten de stad, stond, gelet op wat hij schilderde. De Amerikanen stelden vast dat Vermeer vanuit een raam op de eerste verdieping van een herberg die aan daar het water stond, over de stad uitkeek. De autoriteit op het gebied van Delftse architectuur uit voorgaande eeuwen, Wim Weve, bevestigde dat daar zo’n herberg heeft gestaan van 1632 tot 1879. Op een prent uit de negentiende eeuw van Gijsbertus Craeyvanger is die herberg te zien.

Zonnestand meten

Meer dan een jaar bestudeerde het team het schilderij en de werkelijke situatie op basis van plattegronden uit archieven en de huidige situatie via Google Earth en tijdens een verblijf in Delft. Dat bevestigde dat het schilderij een blik over de stad geeft vanuit het zuiden. Het door Vermeer geschilderde patroon van licht en schaduwpartijen op het achthoekige bovenste torensegment werd door de onderzoekers nauwkeurig opgemeten om te bepalen waar en hoe hoog de zon gestaan moet hebben. Ze stelden vast dat de zon in het zuidoosten stond; de azimut is 110 graden. Dus is het ochtend! Vervolgens produceerde astronomische software op basis daarvan twee data: 7 april of 3 september. Omdat de bomen op het schilderij volop in blad staan, kan het dus niet het voorjaar zijn geweest.

Meer weten over de meesterschilder Johannes Vermeer: lees De Meiden van Vermeer achterna

Ga zelf in Delft kijken! Om echt de stad van Vermeer te ervaren, wandel je er rond met de audiotour Johannes Vermeer gemaakt door Vermeerliefhebster Debby Scholten. Deze audiotour leidt je langs alle plekken in Delft die belangrijk waren voor de schilder. Dichterbij Vermeer kun je niet komen!

Ook in dit blog volop recente informatie over ontdekkingen rond Johannes Vermeer en zijn geliefde Meisje met de parel

Om Gezicht op Delft, of het Meisje met de parel te zien ga je naar het Mauritshuis in Den Haag.

Meisje met de parel heeft wimpers

Moderne onderzoekstechnieken laten zien dat Johannes Vermeer wimpers schilderde op het gezicht van het Meisje met de parel

Johannes Vermeer schilderde wel wimpers en wenkbrauwen op het gezicht van het Meisje met de parel. Nu zijn die met het blote oog niet meer te zien, maar hedendaagse onderzoekstechnieken tonen aan dat de haartjes er wel waren. Vermeer schilderde ze heel miniscuul met een fijn penseeltje. Die weinige verf is verdwenen in de loop van de ongeveer 350 jaar die zijn verstreken.

Alles weten over het Meisje met de parel en alle andere vrouwen die Johannes Vermeer schilderde, lees De meiden van Vermeer achterna.

Een groen gordijn


Twee jaar geleden werd het schilderij in het Mauritshuis onderworpen aan de modernste ondezoekstechnieken. Meteen werd toen al duidelijk dat de huidige zwarte achtergrond door Vermeer als groen werd geschilderd. Maar dat groen is veranderd in een vaal zwart in de loop der tijd. Uit verder onderzoek blijkt nu dat de achtergrond een groen gordijn moet zijn geweest.

Het meisje met de rode hoed

Deze ontdekkingen maken dat het Meisje met de parel meer lijkt op andere schilderijen van Vermeer. Het meeste nog op het Meisje met de rode hoed. Dat schilderij bevindt zich in Washington en is het meest raadselachtige uit het hele oeuvre van Vermeer. Ook op dit schilderij kijkt een meisje over haar schouder naar ons. Destijds dus naar de schilder. Op haar hoofd draagt ze een weelderige baret van een intens rood fluweel. Of zijn het veren? Maar de meest prangende vraag is of het wel een meisje is.? Het sensuele gezicht heeft androgyne trekken! Ze zit, gekleed in een veel te grote blauwe mantel, voor een groen gordijn, of wandtapijt met een oosters ogend motief.

Het meisje met de rode hoed, het meest intrigerende schilderij van Johannes Vermeer, te zien in Washington, VS.

Meer weten over het onderzoek naar het Meisje met de parel: check eerdere posts

Meer over het Meisje met de parel: Lees De meiden van Vermeer achterna

Het meisje met de parel in de schijnwerper

Het meisje met de parel in de schijnwerper. Het beroemdste schilderij van Johannes Vermeer wordt opnieuw onderzocht. Hoe schilderde Vermeer Het meisje met de parel? Welke materialen gebruikte hij? Op deze vragen verwacht het Mauritshuis antwoord te krijgen. Lees verder Het meisje met de parel in de schijnwerper

Meisje met de parel versus De Nachtwacht als pronkstuk van Nederland

Meisje met de parel versus De Nachtwacht als pronkstuk van Nederland. In de verkiezing op NPO2 van het Pronkstuk van Nederland voeren deze twee schilderijen de strijd aan  in de categorie Kunst. Het is een postuum gevecht van twee giganten: Johannes Vermeer versus Rembrandt. Lees verder Meisje met de parel versus De Nachtwacht als pronkstuk van Nederland

Parel bij Antonio Campi mist glans

Parel bij Antonio Campi mist glans. In Suzanna en de ouderlingen van Antonio Campi (1522-1587) staat helemaal rechts een jonge vrouw met een parel als oorbel. Zij reikt Suzanna een wit geborduurd kleed aan. Hoe fraai Campi dit tafereel ook schilderde, de parel aan het oor van het meisje mist de glans van de parels van Johannes Vermeer.

Een ander meisje met parel op het schilderij van Antonio Campi 'Suzanna en de ouderlingen' uit 1549-1550.
Een ander meisje met parel op het schilderij van Antonio Campi ‘Suzanna en de ouderlingen’uit 1549-1550.

De parel bij Antonio Campi mist glans

De parel bij Antonio Campi mist glans, maar niet door gebrek aan kwaliteit van de schilderkunst van Campi. Integendeel, Campi is een van de meesters van de Italiaanse renaissance. Het euvel is de verf. Campi schilderde deze Suzanna en de ouderlingen met tempera.  In de temperaverf zijn de pigmenten gebonden door eigeel. Door olie als bindmiddel te gaan gebruiken, ontstond een verf met een glans. Deze techniek was ontstaan in de vijftiende eeuw in onze contreien. Jan van Eyck is niet de uitvinder van de olieverf. Wel was hij een van de eersten die de kwaliteiten van olieverf ten volle wist te benutten.

Italianen verrukt van olieverf

Antonello da Messina (1430-1479) zou van Jan van Eyck persoonlijk geleerd het geheim van de olieverf geleerd hebben. Dat schrijft Vasari in zijn beroemde boek Levens van de grootste schilders, beeldhouwers en architecten. Dit wordt echter niet door andere bronnen bevestigd. Wel is het zeker dat Da Messina een van de eerste schilders in Italië was die met olieverf ging werken.